Staż i przygotowanie zawodowe

2008-02-01

Staż i przygotowanie zawodowe

 

Staż i przygotowanie zawodowe w miejscu pracy są ważnymi instrumentami rynku pracy, gdyż służą zwiększeniu szans bezrobotnych na zatrudnienie. Pozwalają łączyć teorię z praktyką. Umożliwiają uczestnikom zdobycie doświadczeń w warunkach rzeczywistej pracy. Odnoszą się do osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy. Nie nakładają żadnych kosztów na pracodawcę, który je organizuje.

 

 

Organem odpowiedzialnym za realizację instrumentów rynku pracy jest starosta, w imieniu którego działa powiatowy urząd pracy.

 

 

Bezrobotny do 25 roku życia może korzystać ze stażu. To uprawnienie przysługuje również bezrobotnemu, w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej, który nie przekroczył 27 roku życia.  

 

WAŻNE

 

Staż to nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez realizowanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą.

 

Z przygotowania zawodowego mogą korzystać bezrobotni: długotrwale lub kobiety, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka; powyżej 50 roku życia; bez kwalifikacji zawodowych, doświadczenia lub wykształcenia średniego; samotnie wychowujący co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia; którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia; niepełnosprawni.

 

 

WAŻNE

 

Przygotowanie zawodowe w miejscu pracy to zdobywanie nowych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych poprzez praktyczne wykonywanie zadań zawodowych na stanowisku pracy.

 

Staż i przygotowanie zawodowe odbywają się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą. Są realizowane według przygotowanego w tym celu programu. Powinien on określać:

 

• nazwę zawodu lub specjalności;

 

• zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego;

 

• rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych i sposób ich potwierdzenia;

 

• opiekuna dla bezrobotnego.

 

Przy ustalaniu programu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe bezrobotnego.

 WAŻNE

 

Nadzór nad odbywaniem stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez bezrobotnego sprawuje starosta.

 

Pracodawca po zakończeniu realizacji programu, wydaje opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego, a także umiejętnościach praktycznych pozyskanych na stażu oraz kwalifikacjach lub umiejętnościach zawodowych zdobytych w trakcie przygotowania zawodowego. Natomiast starosta wydaje bezrobotnemu zaświadczenie o odbyciu wskazanej formy aktywizacji. Wypłaca mu również stypendium w wysokości 140 % kwoty zasiłku. Ponadto ustala i opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Osoba, która z własnej winy nie ukończyła stażu lub przygotowania zawodowego jest obowiązana do zwrotu kosztów, chyba że podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową.

 

Należy podkreślić, że pracodawca nie może wypłacić osobie realizującej daną formę aktywizacji dodatkowego wynagrodzenia na podstawie umowy zlecenia, gdyż zostanie ona pozbawiona statusu bezrobotnego i utraci wszelkie wynikające z tego tytułu przywileje.

 

Na wniosek bezrobotnego, pracodawca jest obowiązany do udzielenia 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Można je kumulować i odebrać łącznie w ustalonym terminie. Za dni wolne, jak również za okres udokumentowanej niezdolności do pracy przysługuje stypendium.

 

Pracodawca organizujący staż lub przygotowanie zawodowe dla bezrobotnych zwraca się do starosty i składa wniosek dotyczący zawarcia umowy o zorganizowanie wskazanej formy aktywizacji, w którym podaje:

 

• własne dane, jak: nazwa lub imię i nazwisko, adres, telefon i faks, e-mail, forma prawna, rodzaj działalności i data jej rozpoczęcia, liczba pracowników, NIP, REGON, imię i nazwisko osoby reprezentującej pracodawcę;

 

• liczbę przewidywanych miejsc pracy, na których bezrobotny będzie odbywać staż lub przygotowanie zawodowe;

 

• imię i nazwisko, stanowisko oraz wykształcenie opiekuna bezrobotnego;

 

• proponowany okres odbywania stażu lub przygotowania zawodowego, nie krótszy niż 3 miesiące;

 

• opis zadań, jakie będą wykonywane, w tym nazwę zawodu, komórki organizacyjnej i stanowiska pracy;

 

• wymagania dotyczące predyspozycji psychofizycznych, poziomu wykształcenia oraz minimalnych kwalifikacji niezbędnych do podjęcia stażu lub przygotowania zawodowego.  

 

WAŻNE

Pracodawca może wskazać we wniosku imiennie bezrobotnego, którego chce przyjąć na staż lub przygotowanie zawodowe.

 

 

Warto zaznaczyć, że nie ma zakazu kierowania na wybraną formę aktywizacji osoby spokrewnionej lub spowinowaconej z pracodawcą. Decyzję w tej sprawie podejmuje starosta uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnego przypadku. W szczególności powinien ocenić, czy nastąpi prawidłowe przeprowadzenie stażu lub przygotowania zawodowego i należyte wywiązanie się przez pracodawcę z obowiązków. 

 W terminie miesiąca od otrzymania wniosku pracodawca jest informowany o sposobie jego rozpatrzenia. W przypadku skierowania bezrobotnego starosta może go najpierw zobligować do poddania się badaniom lekarskim ogólnym lub specjalistycznym mającym na celu stwierdzenie zdolności do pracy. Koszty ich wykonania nie obciążają pracodawcy, gdyż są one finansowane z Funduszu Pracy. 

 WAŻNE

Podstawą realizacji stażu lub przygotowania zawodowego jest umowa zawarta między starostą i pracodawcą.

 

Umowa powinna określać w szczególności:

 

• nazwę instrumentu rynku pracy: staż albo przygotowanie zawodowe;

 

• dane bezrobotnego: imię i nazwisko, PESEL, data urodzenia, adres;

 

• dane opiekuna bezrobotnego: imię i nazwisko, zajmowane stanowisko, wykształcenie;

 

• datę rozpoczęcia i zakończenia stażu lub przygotowania zawodowego;

 

• zobowiązanie pracodawcy do zapewnienia należytej realizacji stażu lub przygotowania zawodowego, zgodnie z ustalonym programem.

 

W umowie strony mogą zastrzec, że wszelkie zmiany jej warunków wymagają formy pisemnej i są dokonywane w aneksie. Ponadto mogą przyznać sobie prawo rozwiązania umowy za uprzednim wypowiedzeniem z podaniem uzasadnienia obejmującego inne sytuacje niż przewidziane w przepisach.

 

WAŻNE

Pracodawca nie nawiązuje stosunku pracy z bezrobotnym kierowanym na staż lub przygotowanie zawodowe, albowiem nie są to formy zatrudnienia w rozumieniu przepisów prawa pracy.

 

 

Do obowiązków pracodawcy wobec bezrobotnego należy:

 

• zapoznanie z programem stażu lub przygotowania zawodowego oraz obowiązkami i uprawnieniami;

 

• zapewnienie profilaktycznej ochrony zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników;

 

• szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych, a także zapoznanie z obowiązującym regulaminem pracy;

 

• przydzielenie odzieży i obuwia roboczego, środków ochrony indywidualnej oraz osobistej;

 

• zapewnienie bezpłatnych posiłków i napojów profilaktycznych;

 

• niezwłoczne, nie później jednak niż w ciągu 7 dni, poinformowanie starosty o przypadkach przerwania odbywania stażu lub przygotowania zawodowego, każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności bezrobotnego oraz innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu;

 

• wydanie opinii po zakończeniu stażu lub przygotowania zawodowego.

 

Bezrobotny jest zobowiązany:

 

• przestrzegać ustalonego przez pracodawcę rozkładu czasu pracy;

 

• sumiennie i starannie wykonywać zadania oraz stosować się do poleceń pracodawcy i opiekuna, o ile nie są one sprzeczne z prawem;

 

• przestrzegać przepisów i zasad obowiązujących pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, w szczególności regulaminu pracy, tajemnicy służbowej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych;

 

• sporządzać sprawozdanie z przebiegu stażu lub przygotowania zawodowego zawierające informacje o wykonywanych zadaniach oraz uzyskanych kwalifikacjach lub umiejętnościach zawodowych.

 

W związku z tym, że bezrobotny nie jest zatrudniony na podstawie stosunku pracy, to nie ponosi odpowiedzialności pracowniczej. Zatem nie może być obciążony materialnie za szkodę wyrządzoną pracodawcy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania czynności zawodowych.  

 

WAŻNE

Bezrobotnym zajmuje się opiekun wyznaczony przez pracodawcę.

 

Opiekun udziela bezrobotnemu wskazówek i pomocy w wypełnianiu powierzonych zadań oraz poświadcza własnym podpisem prawdziwość informacji zawartych w przygotowywanym przez niego sprawozdaniu.

 

 

Starosta ma wpływ na przebieg stażu lub przygotowania zawodowego. Na wniosek bezrobotnego może rozwiązać z pracodawcą umowę w przypadku nierealizowania przez niego warunków odbycia danej formy aktywizacji. Decyzję w tej sprawie podejmuje po uprzednim wysłuchaniu pracodawcy. Z urzędu, po zasięgnięciu opinii pracodawcy lub na jego wniosek może również pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu lub przygotowania zawodowego w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia pracy oraz naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy, w szczególności spożywania na stanowisku pracy alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych lub stawienia się do pracy w stanie wskazującym na ich spożycie.

 

Po zakończeniu stażu lub przygotowania zawodowego pracodawca, korzystając z przysługującej mu swobody rekrutowania pracowników, może podjąć decyzję o zatrudnieniu bezrobotnego na podstawie stosunku pracy. Takim obowiązkiem staje się obciążony tylko wtedy, gdy stosowny zapis został przyjęty w umowie zawartej między starostą i pracodawcą. W przypadku niewywiązania się z ustalenia, sprawa może być wniesiona do sądu cywilnego.

 

Starosta po zapoznaniu się z treścią sprawozdania bezrobotnego o przebiegu stażu lub przygotowania zawodowego i wydaniu zaświadczenia o odbyciu wskazanej formy aktywizacji, zwraca mu opinię oraz sprawozdanie wraz z kopią programu.

 

 

Autor: Grażyna Spytek - Bandurska